Μια από τις αυταπάτες των δυτικών κοινωνιών είναι η πίστη στην δημοκρατική οργάνωση του πολιτικού τους συστήματος, το οποίο θεωρείται ότι επεβίωσε τον 20ο αιώνα άμωμο, κατανικώντας τον φασισμό και τον κομμουνισμό. Μάλιστα, ενώ ο πρώτος είχε επιβληθεί από μια συμμορία τυράννων και ήταν ιστορικά παράταιρος, ο δεύτερος είχε επιβληθεί από εξαπατημένους αγωνιστές και με τις ψευδείς προσδοκίες που καλλιεργούσε υπονόμευε τις δυτικές κατακτήσεις της ατομικότητας και της προσωπικής ελευθερίας, δημιουργώντας τον άνθρωπο-μάζα, υποταγμένο στους γκρίζους γραφειοκράτες του Κρεμλίνου. Αυτά τουλάχιστον ισχυρίζεται η επίσημη ιστοριογραφία στην νέα της τροπή της τελευταίας δεκαπενταετίας.
Βασική αρχή του φιλελευθέρισμού, οικονομικού και πολιτικού –είναι ταυτόσημοι-, είναι η αρχή του fair play: Ο καθένας έχει σαν άτομο, σαν πολίτης, σαν αυθύπαρκτη προσωπικότητα το δικαίωμα να συσσωρεύσει πλούτο, ιδέες, οπαδούς και να αναμετρηθεί στην Αγορά· είτε με την αρχαία είτε με την σύγχρονη σημασία της. Αφού υπάρχουν μόνο άτομα, και «δεν υπάρχει η κοινωνία» όπως είχε δηλώσει η Θάτσερ κάποτε, οι πολιτικές προτάσεις επικρατούν ή ηττώνται εξαιτίας της ελεύθερης βούλησης των ατόμων-πολιτών, όπως και στην παραγωγή όλοι επιλέγουν το τί ρόλους θα πάρουν. Και έτσι είναι φυσιολογικό να έχουμε διαρκείς προσπάθειες διατήρησης αυτού του fair play, με τις επιτροπές ανταγωνισμού για τα μονοπώλια και τους για τον περιορισμό της δύναμης των συνδικάτων, με τις διακηρύξεις για την «συμμετοχική δημοκρατία» και τα i-phone στους Βρετανούς πολίτες για να ψηφίσουν στις δημοτικές εκλογές. Και να που σήμερα, με την οικονομική κρίση το οικονομικό σκέλος του άκρατου φιλελευθερισμού δέχεται τα πρώτα πυρά από τους πρώην υποστηρικτές του, οι οποίοι όμως, εντέχνως απομακρύνουν την κριτική από τον πολιτικό φιλελευθερισμό, την βασική ιδεολογία πίσω από το αστικό δημοκρατικό σύστημα.
Αν δείχνει κάτι το βιβλίο του Ganser για τις διαρκείς παρεμβάσεις του ΝΑΤΟ στις παρασκηνιακές πολιτικές εξελίξεις μεταπολεμικά, είναι πως αυτό το λεγόμενο φιλελεύθερο fair play δεν ίσχυσε ποτέ: Όπως ακριβώς στην χώρα πραγμάτωσής του, τις ΗΠΑ, υπήρχε πάντα ελευθερία για τους εργοδότες και το πρακτορείο Pinkerton για τους συνδικαλισμένους εργάτες, έτσι και στην Ευρώπη που συγκλονίστηκε από τα καθοδηγούμενα από την Αριστερά κινήματα Αντίστασης στους ναζί, κάτω από το βελούδινο παραπέτασμα της χριστιανοδημοκρατικής δεξιάς υπήρχε η σιδηρά γροθιά του παρακράτους. Ο συγγραφέας είναι Ελβετός και οδηγήθηκε στην έρευνά του από τις αποκαλύψεις αμέσως μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου ότι ακόμα και στην ουδέτερη Ελβετία είχαν δράσει παρακρατικοί για να ανακόψουν την άνοδο των εργατικών κομμάτων: Η επίσημη δικαιολογία ήταν η αντίσταση σε περίπτωση σοβιετική εισβολής. Έχοντας διδαχθεί από τις δυσκολίες που αντιμετώπισαν οι βρετανικές μυστικές υπηρεσίες στην προσπάθειά τους να στήσουν αντιστασιακά δίκτυα ενάντια στους ναζί στον Β’ ΠΠ καθώς δεν είχαν εκ των προτέρων προετοιμαστεί, οι ΗΠΑ και η Βρετανία αποφάσισαν την προπαρασκευή τέτοιων δικτύων στις χώρες του ΝΑΤΟ –αλλά και σε άλλες που θεωρούνταν τμήμα του «Δυτικού Κόσμου»- τις οποίες θα στελέχωναν απόστρατοι πράκτορες και μισθοφόροι, και οι οποίες θα εξοπλίζονταν εν αγνοία των κυβερνήσεων των χωρών στις οποίες δρούσαν. Ήταν οι περίφημες οργανώσεις stay-behind που θα αμύνονταν ενάντια στον υποθετικό σοβιετικό εισβολέα και οι οποίες από την γέννησή τους κιόλας ξέφυγαν από αυτόν τον καθαρά στρατιωτικό στόχο και απετέλεσαν όργανο του ΝΑΤΟ και των στρατοκρατών στο πόλεμό τους ενάντια στην ευρωπαϊκή Αριστερά.
Αν και η πιο διάσημη περίπτωση είναι αυτή της Γκλάντιο στην Ιταλία, που έφτασε να βάζει βόμβες σε τραίνα να δολοφονεί σε εργατικές συγκεντρώσεις και να αποπειραθεί ενός οπερετικού πραξικοπήματος, τα δίκτυα αυτά αναπτύχθηκαν σε χώρες όπως η Γαλλία, η Γερμανία, το Βέλγιο, η Ισπανία, η Πορτογαλία, η Τουρκία και η Ελλάδα, αλλά και στις ίδιες τις ΗΠΑ και την Βρετανία. Στους κόλπους τους συγκέντρωσαν νεοναζιστικά και άλλα ακροδεξιά στοιχεία, παλιούς μισθοφόρους των αποικιακών δυνάμεων, τυχοδιώκτες και φανατικούς εχθρούς του κοινοβουλευτισμού και η δράση τους παρέμεινε αμείωτη μέχρι την δεκαετία του ’80 και τις αποκαλύψεις του Αντρεότι στις αρχές της δεκαετίας του ’90 τις οποίες όμως ακολούθησε ύποπτη σιωπή.
Γιατί, αν ανατρέξει κανείς στην μεταπολεμική ευρωπαϊκή ιστορία, θα δει ότι κάθε φορά που η Αριστερά πήγε να ξεπεράσει τα όρια που της επέτρεπε το σύστημα το φιλελεύθερο fair play παραμεριζόταν και οι αντικοινοβουλευτικοί παραστρατιωτικοί κινούνταν στα παρασκήνια: Στην Γαλλία όταν ο Ντε Γκωλ κατέλυσε την Τέταρτη Δημοκρατία πραξικοπηματικά το 1958, στην Ελλάδα με την δολοφονία Λαμπράκη και το απριλιανό πραξικόπημα, στην Τουρκία με το πραξικόπημα του Εβρέν και την εξόντωση της Αριστεράς, στην Γερμανία με την στρατολόγηση πρώην ναζί και τις δολοφονίες σοσιαλδημοκρατών πολιτικών στην δεκαετία του ’50. Στο Βέλγιο το Λουξεμβούργο και στην Ολλανδία, στην Ιταλία με την «στρατηγική της έντασης», τις τρομοκρατικές επιθέσεις και το αποτυχημένο πραξικόπημα του Βαλέριο Μποργκέζε, του Μαύρου Πρίγκηπα. Παντού η ίδια μεθοδολογία: Στρατολογήσεις στρατιωτικών και πολιτών, διάβρωση των εθνικών μυστικών υπηρεσιών, αποθήκες όπλων, δολοφονίες και χαμηλής έντασης τρομοκρατία που αποδιδόταν στους κομμουνιστές. Και μια μόνιμη υπενθύμιση στα αστικά κόμματα και στην μετριοπαθή Αριστερά ότι υπήρχαν όρια που δεν μπορούσαν να ξεπεραστούν, ότι υπήρχε υψηλή επικυριαρχία που έθετε τους όρους και τους περιορισμούς του fair play.
Παρότι στην Ελλάδα είναι γνωστή η σχέση της ΚΥΠ, της ΕΣΑ και των συνταγματαρχών με τις ΝΑΤΟϊκές υπηρεσίες και τις ΗΠΑ, εν τούτοις αυτό παρουσιάζεται σαν εξαίρεση και παρεκτροπή και δεν είναι ούτε σήμερα αντιληπτά τα στενά όρια μέσα στα οποία επιτρεπόταν να διεξαχθεί το πολιτικό παιγνίδι στην Δυτική Ευρώπη. Ίσως γιατί υπάρχει ο φόβος ότι έτσι θα διαρραγεί η εικόνα της «δημοκρατικής Ευρώπης», και της επάξιας ιδεολογική νίκης του φιλελευθερισμού, που παρουσιάζεται ως το τέλος και ο προορισμός της ιστορικής κίνησης. Από την άλλη, η ανάγνωση του βιβλίου του Ganser είναι δυνατόν να συμβάλλει στην γενίκευση της ελληνικής εμπειρίας της Επταετίας, στην σύγκριση με άλλες περιπτώσεις και στην συνειδητοποίηση του ποιοτικού βάθους αυτής της στρατηγικής των πολιτικών ηγεσιών. Ειδικά σήμερα που καταρρέουν ορισμένοι μύθοι του οικονομικού φιλελευθερισμού, έχει την σημασία της η απογύμνωση του πολιτικού φιλελευθερισμού από το βελούδινο γάντι του.
